(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

అరణ్యపర్వ - అధ్యాయ 163

॥ శ్రీః ॥
3.163. అధ్యాయః 163
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Topics
కుబేరేణ యుధిష్ఠిరానుశాసనపూర్వకం స్వభవనగమనం ॥ 1 ॥
కుబేరాజ్ఞయా రాక్షసపూజితైర్యుధిష్ఠిరాదిభిస్తద్రాత్రౌ తద్గృహే సుఖవాసః ॥ 2 ॥
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Text

ధనద ఉవాచ। 3-163-0x(2302)(22243)
యుధిష్ఠిర ధృతిర్దాక్ష్యం దేశకాలపరాక్రమాః।
లోకతంత్రవిధానానామేష పంచవిధో విధిః ॥ 3-163-1(22244)
ధృతిమంతశ్చ దక్షాశ్చ స్వే స్వే కర్మణి భారత।
పరాక్రమవిధానజ్ఞా నరాః కృతయుగేఽభవన్ ॥ 3-163-2(22245)
ధృతిమాందేశకాలజ్ఞః సర్వధర్మవిధానవిత్।
క్షత్రియః క్షత్రియశ్రేష్ఠ శాస్తి వై పృథివీమను ॥ 3-163-3(22246)
య ఏవం వర్తతే పార్థ పురుషః సర్వకర్మసు।
స లోకే లభతే వీర యశః ప్రేత్య చ సద్గతిం ॥ 3-163-4(22247)
దేశకాలాంతరప్రేప్సుః కృత్వా శక్రః పరాక్రమం।
సంప్రాప్తస్త్రిదివే రాజ్యం వృత్రహా వసుభిః సహ ॥ 3-163-5(22248)
[యస్తు కేవలసంరంభాత్ప్రపాతం న నిరీక్షతే।]
పాపాత్మా పాపబుద్ధిర్యః పాపమేవానువర్తతే।
కర్మణామవిభాగజ్ఞః ప్రేత్య చేహ వినశ్యతి ॥ 3-163-6(22249)
అకాలజ్ఞః సుదుర్మేధాః కార్యాణామవిశేషవిత్।
వృథాచారసమారంభః ప్రేత్య చేహ వినశ్యతి ॥ 3-163-7(22250)
సాహసే వర్తమానానాం నికృతీనాం దురాత్మనాం।
సర్వేషామర్థలిప్సూనాం పాపో భవతి నిశ్చయః ॥ 3-163-8(22251)
అధర్మజ్ఞోఽవలిప్తశ్చ బాలబుద్ధిరమర్షణః।
నిర్భయో భీమసేనోఽయం తం శాధి పురుషర్షభ ॥ 3-163-9(22252)
ఆర్ష్టిషేణస్ రాజర్షేః ప్రాప్య భూయస్త్వమాశ్రమం।
తమిస్రాం ప్రథమాం తత్ర వీతశోకభయో వస ॥ 3-163-10(22253)
అలకాం సహ గంధర్వైర్యక్షైశ్చ సహ కిన్నరైః।
`గమిష్యామి మహాబాహో త్వం చాపి బదరీం వ్రజ' ॥ 3-163-11(22254)
మన్నియుక్తా మనుష్యేంద్ర సర్వే చ గిరివాసినః।
రక్షంతు త్వాం మహాబాహో సహితం ద్విజసత్తమైః ॥ 3-163-12(22255)
సాహసేషు చ సంతిష్ఠంస్త్వయా శైలే వృకోదరః।
వార్యతాం సాధ్వయం రాజంస్త్వయా ధర్మభృతాంవర ॥ 3-163-13(22256)
ఇతః పరం చ వో రాజంద్రక్ష్యంతి వనగోచరాః।
ఉపశ్థాస్యంతి వో రాజన్రక్షిష్యంతే చ వః సదా ॥ 3-163-14(22257)
తథైవ చాన్నపానాని స్వాదూని చ బబూని చ।
ఆహరిష్యంతి మత్ప్రేష్యాః సదా వః పురుషర్షభాః ॥ 3-163-15(22258)
యథా జిష్ణుర్మహేంద్రస్య యథా వాయోర్వృకోదరః।
ధర్మస్య త్వం యథా తాత యోగోత్పన్నో నిజః సుతః ॥ 3-163-16(22259)
ఆత్మజావాత్మసంపన్నౌ యమౌ చోభౌ యథాశ్వినోః।
రక్ష్యాస్తద్వన్మమాపీహ యూయం సర్వే యుధిష్ఠిర ॥ 3-163-17(22260)
అర్థతత్త్వవిధానజ్ఞః సర్వధర్మవిధానవిత్।
భీమసేనాదవరజః పల్గునః కుశలీ దివి ॥ 3-163-18(22261)
యాః కాశ్చన మతా లోకే స్వర్గ్యాః పరమసంపదః।
జనమప్రభృతి తాః సర్వాః స్థితాస్తాత ధనంజయే ॥ 3-163-19(22262)
ద్రమో దానం బలం బుద్ధిర్హ్రీర్ధృతిస్తేజ ఉత్తమం।
ఏతాన్యపి మహాసత్వే స్థితాన్యమితతేజసి ॥ 3-163-20(22263)
న మోహాత్కురుతే జిష్ణుః కర్మ పాండవ గర్హితం।
న పార్థస్ మృషోక్తాని కథయంతి నరా నృషు ॥ 3-163-21(22264)
స దేవపితృగంధర్వైః కురూణఆం కీర్తివర్ధనః।
ఆనీతః కురుతేఽస్త్రాణి శక్రసద్మని భారత ॥ 3-163-22(22265)
యోఽసౌ సర్వాన్మహీపాలాంధర్మేణ వశమానయత్।
స శంతనుర్మహాతేజాః పితుస్తవ పితామహః ॥ 3-163-23(22266)
ప్రీయతే పార్థ పార్థేన దివి గాండీవధన్వనా।
సంయక్వాసౌ మహావీర్యః కులధుర్య ఇవ స్థితః ॥ 3-163-24(22267)
పితౄందేవానృషీన్విప్రాన్పూజయిత్వా మహాయశాః।
సప్త ముఖ్యాన్మహామేధానాహరద్యమునాం ప్రతి ॥ 3-163-25(22268)
అధిరాజః స రాజంస్త్వాం శంతనుః ప్రపితామహః।
స్వర్గజిచ్ఛక్రలోకస్థః కుశలం పరిపృచ్ఛతి ॥ 3-163-26(22269)
వైశంపాయన ఉవాచ। 3-163-27x(2303)
ఏతచ్ఛ్రుత్వా తు వచనం ధనదేన ప్రభాషితం।
పాండవాశ్చ తతస్తేన బభూవః సంప్రహర్షితాః ॥ 3-163-27(22270)
తతః శక్తిం గదాం ఖంగం ధనుశ్చ భరతర్షభః।
ప్రాధ్వంకృత్వా నమశ్చక్రే కుబేరాయ వృకోదరః ॥ 3-163-28(22271)
తతోఽబ్రవీద్ధనాధ్యక్షః శరణ్యః శరణాగతం।
మానహా భవ శత్రూణాం సుహృదాం నందివర్ధనః ॥ 3-163-29(22272)
`విభయస్తాప శైలాగ్రే వసానః సహ బంధుభిః।
సుపర్ణపితృదేవానాం సతతం మానకృద్భవ ॥ 3-163-30(22273)
ఋజుం పశ్యత మా వక్రం సత్యం వదత మాఽనృతం।
దీర్ఘం పశ్యత మా హ్రస్వం పరం పశ్యత మాఽపరం' ॥ 3-163-31(22274)
స్వేషు వేశ్మసు రంయేషు వసతామిత్రతాపనాః।
కామాన్న పరిహాస్యంతి యక్షా వోభరతర్షభాః ॥ 3-163-32(22275)
శీఘ్రమేవ గుడాకేశః కృతాస్త్రః పురుషర్షభః।
సాక్షాన్మఘవతోత్సృష్టః సంప్రాప్స్యతి ధనంజయః ॥ 3-163-33(22276)
ఏవముత్తమకర్మాణమనుశిష్య యుధిష్ఠిరం।
అస్తం గిరిమివాదిత్యః ప్రయయౌ గుహ్యకాధిపః ॥ 3-163-34(22277)
తం పరిస్తోమసంకీర్ణైర్నానారత్నవిభూషితైః।
యానైరనుయయుర్యక్షా రాక్షసాశ్చ సహస్రశః ॥ 3-163-35(22278)
పక్షిణామివ కనిర్ఘోషః కుబేరసదనం ప్రతి।
బభూవ పరమాశ్వానామైరావతపథే యథా ॥ 3-163-36(22279)
తే జగ్ముస్తూర్ణమాకాశం ధనాధిపతివాజినః।
ప్రకర్షంత ఇవాభ్రాణి పిబంత ఇవమారుతం ॥ 3-163-37(22280)
తతస్తాని శరీరాణి గతసత్వాని రక్షసాం।
అపాకృష్యంత శైలాగ్రాద్ధనాధిపతిశాసనాత్ ॥ 3-163-38(22281)
తేషాం హి శాపకాలః స కృతోఽగస్త్యేన ధీమతా।
సమరే నిహతాస్తస్మాచ్ఛాపస్యాంతోఽభవత్తదా ॥ 3-163-39(22282)
పాండవాశ్మహాత్మానస్తేషు వేశ్మసు తాం క్షపాం।
సుఖమూషుర్గతోద్వేగాః పూజితాః సహ రాక్షసైః ॥ 3-163-40(22283)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అరణ్యపర్వణి యక్షయుద్ధపర్వణి త్రిషష్ట్యధికశతతమోఽధ్యాయః ॥ 163 ॥

Mahabharata - Vana Parva - Chapter Footnotes
3-163-1 దాక్ష్యం యత్నశీలతా।
పరాక్రమః శత్రూణామభిభావనహేతుః క్రియా।
విధానానాం కార్యాణాం విధిరభ్యుదయహేతుః।
అదేశే అకాలే చ కృతం ధృత్యాదికమభిభవహేతురిత్యర్థః ॥
3-163-6 సంరంభాత్ కోపాత్ ॥
3-163-8 నికృతీనాం వంజనాపరాణాం ॥
3-163-9 అవలిప్తో గర్వితః ॥
3-163-18 తత్త్వం యాథాత్ంయం। విధానం ప్రాప్త్యుపాయం ॥
3-163-19 స్వర్గ్యాః స్వర్గాయ హితాః సంపదః ॥
3-163-22 కురుతే అభ్యస్యతి ॥
3-163-25 మహామేధానశ్వమేధాన్ ॥
3-163-28 ప్రాధ్వంకృత్వా బహ్వా। ఉపసంహృత్యేత్యర్థః ॥
3-163-29 నందిః సమృద్ధిః ॥
3-163-32 స్వేషు వేశ్మసు అస్మదీయేషు।
కామాన్ కాంయమానానర్థాన్ న పరిహాస్యంతి కింతు సాధయిష్యంత్యేవేత్యర్థః ॥
3-163-35 పరిస్తోమాశ్రిత్రకంబలా హస్త్యాదీనాం పల్యాణభూతాః ॥
3-163-36 ఐరావతపథే ఇనద్రపురీప్రదేశే ॥
3-163-38 అపాకృష్యంత అపాకృతాని ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.